Η ιστορία επαναλαμβάνεται

HistoryΗ Ελλάδα περνάει κρίση. Οι φόροι είναι αβάσταχτοι. Όλο και περισσότεροι Έλληνες πέφτουν κάτω από το όριο της φτώχειας. Στις τελευταίες εκλογές είχαμε σχεδόν 44% αποχή, δηλαδή χοντροκομμένα να πούμε ότι περίπου μισοί Έλληνες δεν πήγαν να ψηφίσουν κι αυτό γιατί δεν πιστεύουν πια τίποτα και κανέναν. Τέτοια είναι η δυσαρέσκεια τους. Πως φτάσαμε όμως έως εδώ και γιατί; Αυτά τα δύσκολα ερωτήματα χρειάζονται πολλές πολλές σελίδες για να αναλυθούν και να διατυπωθούν, με το αποτέλεσμα να παραμένει πάντα το ίδιο βασανιστικό. Εμείς εδώ θα προσπαθήσουμε κάτι διαφορετικό. Μία προσέγγιση μέσα από το πρίσμα της ιστορίας που ίσως μοιάζει με παυσίπονο για τις πληγές των κακουχιών που περνάμε.

Γενικά εμείς οι Έλληνες έχουμε να καμαρώνουμε για πολλούς λόγους, ένας απ’ τους οποίους είναι φυσικά και ο Παρθενώνας, ο οποίος χτίστηκε το χρυσό αιώνα του Περικλή, εποχή του Σωκράτη, της φιλοσοφίας και της δημοκρατίας. Ας πάμε τώρα λιγάκι πιο βαθιά κι ας δούμε έναν από τους λόγους που όλα τα παραπάνω κατέστησαν δυνατά. Την εποχή εκείνη η Αθήνα είχε 265 «συμμάχους» οι οποίοι μπορούσαν να ζούνε με ασφάλεια, υπό την προστασία της Αθήνας πάντα, με αντάλλαγμα να πληρώνουν φόρους, ανάλογους της οικονομικής κατάστασης της κάθε πόλης. Εκτός από αυτόν τον τακτικό φόρο, από το 440 π.Χ. η Αθήνα επέβαλλε στους συμμάχους της και έκτακτη εφάπαξ εισφορά, τη λεγόμενη επιφορά. Όταν οι άλλες πόλεις άρχισαν να διαμαρτύρονται ενόψει της Β’ Αθηναϊκής Συμμαχίας, οι Αθηναίοι τους υποσχέθηκαν ότι θα καταργήσουν τον συμμαχικό φόρο. Αυτό που έκαναν τελικά ήταν να του αλλάξουν όνομα και να τον πουν «σύνταξη». Υπήρχαν κι άλλες έκτακτες εισφορές («χαράτσια»), κυρίως για αμυντικές δαπάνες και εκστρατείες. Υπήρξαν δηλαδή περιπτώσεις που οι Αθηναίοι άδειασαν παντελώς τα ταμεία των «συμμάχων», ασχέτως αν συμφωνούσαν ή όχι οι άλλες πόλεις, για να κατασκευάσουν πλοία ώστε να υποστηριχθεί εκστρατεία-πολιορκία στην Ιταλία. Υπάρχει άραγε κάποιος συσχετισμός με την σημερινή κατάσταση;

Πάμε τώρα μια σύντομη βόλτα στη μεγάλη Ρώμη. Σε γενικές γραμμές η κατάσταση είχε ως εξής. Όποια πόλη κατακτιόταν από τους Ρωμαίους, εκτός του ότι αφαρπαζόταν ο πλούτος της ως λάφυρα, επιβαλλόταν φόρος που έπρεπε να πληρώνουν όλες αυτές οι πόλεις για να μπορούν να επιβιώνουν με σχετική ασφάλεια. Στη Ρώμη τα ταμεία γέμιζαν, χτίζονταν στολίδια μεγάλης πολιτιστικής αξίας όπου πετούσαν μέσα σκλάβους – νικημένους πρώην ελεύθερους άνδρες για να μονομαχήσουν μέχρι θανάτου, ώστε να ψυχαγωγηθούν οι πολιτισμένοι Ρωμαίοι.

Ας κάνουμε τώρα και μία τελευταία μικρή στάση στο Βυζάντιο. Κι εδώ από φόρους και ανισότητα άλλο τίποτα, αν και κατά καιρούς υπήρχαν ελπιδοφόρα σημάδια. Οι φόροι διακρίνονταν σε άμεσους και έμμεσους,  με τους άμεσους να χωρίζονται σε 7 τακτικούς (αννόνα, επίμετρον, χρυσάργυρον, χρυσός τιρώνων, ο φόρος της ευθύτας, ο φόρος εισφοράς ίππων, φόρος εισφοράς γης) και 2 έκτακτους (αερικλόν και δικέρακον) με τον τελευταίο για παράδειγμα να είναι πρόσθετη επιβάρυνση σε ποσοστό 1/12 του τακτικού φόρου. Φόρος στον φόρο δηλαδή. Σας θυμίζει κάτι; Οι περιπτώσεις πολιτών και κατοίκων επαρχιών που αγανακτούσαν από όλους αυτούς τους ασήκωτους φόρους ήταν πολλές, κάποιες απ’ τις οποίες οδηγούνταν για μικρό χρονικό διάστημα στην άρνηση καταβολής, κίνηση που τους οδηγούσε ή στο δρόμο (άστεγοι) ή στη φυλακή ή στο χώμα.

Σε όποια περίοδο της ιστορίας και να ανατρέξουμε τα πράματα δεν αλλάζουν και πολύ. Οι λίγοι ζούνε εις βάρος των πολλών κι αυτό το πετυχαίνουν διαχρονικά με παρόμοιους τρόπους. Γιατί τώρα αυτό μπορεί να μας απαλύνει κάπως από τον πόνο των βασάνων που μας διακατέχουν; Δεν είναι εύκολη υπόθεση και απαιτείται ένα μεγάλο βήμα ευσυνειδησίας. Κακά τα ψέματα, φαίνεται ότι είναι στον άνθρωπο να προτιμάει να είναι απ’ την μεριά των λίγων που ζουν εις βάρος των πολλών κι αυτό φαίνεται να μην μπορεί να αλλάξει. Το θέμα είναι εμείς τι κάνουμε και σίγουρα δεν πρέπει να χάνουμε ενέργεια και δυνάμεις ρίχνοντας κατάρες σε αυτούς που ζουν εις βάρος μας μόνο και μόνο επειδή η τύχη τα έφερε έτσι. Φυσικά και να ελπίζουμε και να επιδιώκουμε την αλλαγή, αλλά πάντα να προσπαθούμε να κάνουμε το καλύτερο δυνατό με τις συνθήκες που επικρατούν στη κοινωνία και τον κόσμο κι όχι να αφήνουμε τις συνθήκες να επικρατούν στην ίδια μας την ψυχή. Τότε είναι που πραγματικά είμαστε χαμένοι.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *